Dziki bez – kiedy zbierać owoce?

Owoce dzikiego bzu, czyli bzu czarnego (Sambucus nigra), zbiera się najczęściej we wrześniu i październiku. Wybierz suchy, słoneczny dzień, najlepiej po obeschnięciu rosy. Zbieraj tylko w pełni dojrzałe, lśniące, niemal czarne jagody. Surowych owoców nie wolno jeść – przed spożyciem wymagają obróbki cieplnej, takiej jak gotowanie lub pasteryzacja.

Jak odróżnić bez czarny od bzu hebdu?

Bez czarny może przypominać trujący bez hebd (Sambucus ebulus), dlatego przed zbiorem trzeba ocenić nie tylko owoce, lecz także całą roślinę. Najważniejszym sprawdzianem jest przekrój młodego pędu. U bzu czarnego znajduje się miękki, biały rdzeń. Jeśli rdzeń jest zielonkawy albo wygląd rośliny budzi wątpliwości, nie zbieraj jej.

U bzu czarnego dojrzałe owoce tworzą ciężkie, zwisające baldachy, często osadzone na czerwonych lub purpurowych szypułkach. Sam kolor jagód nie wystarcza jednak do pewnego rozpoznania. Jeżeli nie potrafisz jednoznacznie potwierdzić gatunku, zostaw roślinę i nie zbieraj jej.

Po czym poznać dojrzałe owoce?

Termin kalendarzowy jest tylko wskazówką, ponieważ dojrzewanie zależy od pogody, stanowiska i przebiegu sezonu. O gotowości do zbioru świadczą następujące cechy:

• jagody są niemal czarne lub czarnofioletowe i lekko błyszczące,
• owoce są miękkie, soczyste i wyraźnie ciężkie,
• baldachy pochylają się pod ciężarem dojrzałych jagód,
• większość owoców w jednym baldachu ma podobny, ciemny kolor.

Owoce matowe, jasne, twarde lub zielonkawe pozostaw na roślinie. Niedojrzałe jagody zawierają więcej związków, które mogą wywoływać dolegliwości żołądkowe, a nierównomiernie dojrzewające baldachy wymagają starannego przebrania.

Jak zbierać owoce bzu czarnego?

Najwygodniej ścinać całe baldachy sekatorem. Taki sposób ogranicza miażdżenie jagód i ułatwia ich transport oraz późniejsze oddzielanie od szypułek. Zbiór wykonaj w następującej kolejności:

1. Weź ostry sekator, rękawiczki i przewiewny pojemnik.
2. Sprawdź pokrój rośliny, rdzeń pędu i ułożenie owocostanów.
3. Ścinaj całe, dojrzałe baldachy, pozostawiając część owoców dla ptaków i rośliny.
4. Przebierz zbiór i usuń owoce niedojrzałe, spleśniałe, wysuszone lub uszkodzone.

Nie zbieraj po deszczu ani wtedy, gdy owoce są mokre od rosy. Wilgoć przyspiesza psucie i utrudnia dalsze przetwarzanie. Nie otrząsaj mocno gałęzi, ponieważ delikatne jagody łatwo pękają.

Dlaczego surowych owoców nie wolno jeść?

Owoce bzu czarnego zawierają sambunigrynę – toksyczny glikozyd cyjanogenny. Jej większa ilość może znajdować się także w niedojrzałych owocach, dlatego samo zebranie jagód nie oznacza, że nadają się one do bezpośredniego jedzenia. Spożycie surowego surowca może powodować nudności, bóle brzucha, wymioty lub biegunkę.

Gotowanie, pasteryzacja i właściwe suszenie ograniczają zagrożenie, ponieważ obróbka niszczy niepożądane związki. Owoce przed wykorzystaniem zawsze trzeba dokładnie przebrać i poddać obróbce zgodnie z przeznaczeniem. Jeśli po zjedzeniu surowych lub niedostatecznie przetworzonych owoców pojawią się silne dolegliwości żołądkowe, skontaktuj się z lekarzem lub ośrodkiem informacji toksykologicznej.

Gdzie zbierać dziki bez?

Czyste stanowisko ma wpływ na jakość całego zbioru. Wybieraj krzewy rosnące z dala od źródeł spalin, oprysków i odpadów. Przed wyjściem w teren sprawdź:

• czy miejsce znajduje się z dala od ruchliwej drogi,
• czy krzew nie rośnie bezpośrednio przy polu poddawanym opryskom,
• czy w pobliżu nie ma wysypiska, zakładu przemysłowego ani ścieków,
• czy możesz pozostawić część owoców dla ptaków i naturalnego odnowienia rośliny.

Najbezpieczniejszy zbiór łączy trzy warunki: pewne rozpoznanie bzu czarnego, pełną dojrzałość owoców i suchą pogodę. Po zebraniu jagody powinny możliwie szybko trafić do sortowania oraz obróbki cieplnej.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.