Czy herbata z cytryną szkodzi? Fakty i mity o zdrowiu

Nie, herbata z cytryną nie szkodzi zdrowej osobie. Mit wynika z uproszczenia dotyczącego cytrynianu glinu. W kwaśnym środowisku może powstać niewielka ilość tego związku, ale jego obecność w naparze nie oznacza zagrożenia toksykologicznego przy zwyczajowym piciu herbaty.

Skąd wziął się mit o cytrynianie glinu?

Herbata zawiera śladowe ilości glinu, który rośliny pobierają z gleby. Pierwiastek ten występuje także w innych produktach spożywczych, między innymi w warzywach, produktach zbożowych, kakao i kawie. Sama jego obecność w żywności nie oznacza, że produkt jest niebezpieczny.

Podczas parzenia większość związków glinu pozostaje w liściach, czyli w fusach. Są one słabo rozpuszczalne w wodzie i trudno przyswajalne. Kiedy sok z cytryny, zawierający kwas cytrynowy, trafia do naparu, w którym nadal znajdują się fusy, niewielka część glinu może przejść w bardziej rozpuszczalny cytrynian glinu. Jest on lepiej biodostępny, czyli łatwiej przyswajalny przez organizm.

Ten fakt bywa przedstawiany tak, jakby każda herbata z cytryną zawierała toksyczną dawkę związku niebezpiecznego dla mózgu. To nieprawidłowy wniosek. Ilość cytrynianu glinu powstająca w typowym naparze jest mała, a glin wchłonięty z przewodu pokarmowego jest przede wszystkim usuwany przez nerki. Dla osoby zdrowej, pijącej herbatę w zwyczajnych ilościach, nie stanowi to istotnego ryzyka.

Glin może działać toksycznie przy nadmiernej ekspozycji, ale takie sytuacje dotyczą przede wszystkim określonych warunków zawodowych lub zdrowotnych. Nie ma podstaw, by traktować zwykłą herbatę z cytryną jako główne źródło zagrożenia. W 2008 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) określił tolerowane tygodniowe pobranie glinu na poziomie 1 mg na kilogram masy ciała. Ta wartość służy jako ostrożnościowy punkt odniesienia dla całkowitej ekspozycji z diety, a nie jako dowód szkodliwości pojedynczej filiżanki.

Jak przygotować herbatę z cytryną?

Jeśli chcesz ograniczyć przechodzenie glinu z fusów do naparu, zachowaj prostą kolejność przygotowania:

1. Zaparz herbatę zgodnie z zaleceniami dla wybranego suszu.
2. Wyjmij torebkę, zaparzacz albo oddziel liście od naparu.
3. Dodaj cytrynę dopiero do klarownego napoju, bez fusów.

To właśnie obecność fusów w kwaśnym środowisku sprzyja powstawaniu większej ilości rozpuszczalnych związków glinu. Po ich usunięciu cytryna pełni przede wszystkim funkcję smakowego dodatku i nie stwarza szczególnego zagrożenia.

Jeśli zależy Ci na witaminie C, odczekaj chwilę przed dodaniem soku lub plasterka cytryny. Wysoka temperatura stopniowo zmniejsza zawartość tej witaminy. Nie jest to kwestia bezpieczeństwa napoju, lecz zachowania większej części składników odżywczych. Ciepła, ale nie bardzo gorąca herbata będzie pod tym względem lepszym wyborem.

W codziennym przygotowywaniu naparu pomagają też proste zasady:

• Wybieraj susz z wiarygodnego źródła i przechowuj go zgodnie z zaleceniami.
• Kontroluj czas parzenia, aby nie uzyskiwać przesadnie mocnego naparu.
• Usuwaj fusy przed dodaniem cytryny, niezależnie od tego, czy używasz liści, czy torebki.
• Traktuj cytrynę jako dodatek smakowy, a nie zamiennik leczenia infekcji.

Co mówią fakty o herbacie z cytryną?

Najważniejsze informacje można ująć krótko:

• Fakt – herbata naturalnie zawiera niewielkie ilości glinu pobieranego z gleby.
• Fakt – kwas cytrynowy może zwiększyć rozpuszczalność części glinu, gdy cytryna jest dodana do naparu z fusami.
• Fakt – usunięcie fusów przed dodaniem cytryny ogranicza ten proces.
• Mit – zwykła herbata z cytryną powoduje zatrucie lub stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia.
• Fakt – herbata dostarcza związków o działaniu antyoksydacyjnym, a jej regularne, umiarkowane picie nie jest powodem do obaw.

Czy trzeba rezygnować z herbaty z cytryną?

Nie ma takiej potrzeby. Dla zdrowej osoby herbata z cytryną jest bezpiecznym napojem, szczególnie gdy cytrynę dodaje się po usunięciu fusów. Najrozsądniejsze podejście polega na zachowaniu tej prostej kolejności, bez przypisywania naparowi właściwości toksycznych, których nie potwierdza wiedza toksykologiczna.