Czy można pić herbatę z szałwii? Właściwości i przeciwwskazania
Tak, ale herbata z szałwii nie jest napojem do nieograniczonego, codziennego picia. Dorośli mogą stosować napar z liścia szałwii lekarskiej zgodnie z dawkowaniem i czasem określonymi przez EMA. Ograniczeniem jest tujon, którego ilość w leku roślinnym powinna pozostawać poniżej 6 mg na dobę.
Ile szałwii można pić i jak długo?
Monografia Europejskiej Agencji Leków (EMA) opisuje szałwię lekarską (Salvia officinalis) jako tradycyjny produkt leczniczy. Do picia dotyczą przede wszystkim dwa wskazania: łagodna niestrawność oraz nadmierne pocenie. Nie oznacza to jednak, że napar można traktować jak zwykłą herbatę spożywaną bez ograniczeń.
| Wskazanie | Dawkowanie na 150 ml | Czas stosowania bez konsultacji |
|---|---|---|
| Łagodna niestrawność | 1–2 g liścia, 3 razy dziennie | Do 2 tygodni. Jeśli objawy trwają dłużej lub się nasilają, potrzebna jest konsultacja lekarska. |
| Nadmierne pocenie | 2 g liścia na 150 ml naparu | Jeśli po 6 tygodniach nie ma poprawy, należy skontaktować się z lekarzem. |
Trzy filiżanki dziennie to dawka przewidziana przez monografię EMA przy łagodnej niestrawności, a nie uniwersalny limit dla każdej herbatki dostępnej w sprzedaży. Zawartość tujonu może różnić się między produktami, dlatego przy gotowym leku trzeba stosować się do jego ulotki.
Dlaczego znaczenie ma tujon?
Tujon jest składnikiem olejku eterycznego szałwii i substancją ograniczającą dawkę. W większych ilościach może działać neurotoksycznie, a objawem zatrucia mogą być drgawki. Z tego powodu EMA przyjęła dla leków roślinnych zawierających tujon limit poniżej 6 mg na dobę.
W badaniu Walcha i współpracowników z 2011 roku filiżanki naparu zawierały od 0,03 do 4,56 mg tujonu, zależnie od rodzaju produktu. Były to wyniki laboratoryjne, a nie stała wartość dla każdej herbaty. Najmocniejszy napar może więc dostarczyć znacznie więcej tujonu niż słabszy produkt.
Jak przygotować napar z szałwii?
Przygotowanie naparu powinno odpowiadać dawce podanej na opakowaniu albo w ulotce leku. Przy wskazaniach opisanych przez EMA stosuje się liść szałwii zalany wrzątkiem, zwykle w ilości 1–2 g na 150 ml wody.
Bezpieczniejsze przygotowanie naparu obejmuje następujące kroki:
- Odmierz 1–2 g suszonego liścia na 150 ml wody, chyba że ulotka konkretnego preparatu podaje inną dawkę.
- Zalej susz wrzątkiem i przestrzegaj czasu parzenia wskazanego przez producenta.
- Nie zwiększaj ilości liści ani nie przedłużaj parzenia w celu uzyskania mocniejszego napoju.
- Stosuj napar tylko przez czas przewidziany dla danego wskazania i przerwij kurację, jeśli objawy się nasilają.
W badaniu laboratoryjnym ilość tujonu rosła przez około pięć minut parzenia. Krótsze parzenie może zmniejszyć jego zawartość, ale nie pozwala dokładnie określić dawki, ponieważ zależy ona także od surowca. Czas parzenia nie zastępuje więc zaleceń z ulotki.
Olejek eteryczny z szałwii nie jest naparem i nie wolno go pić. Jest znacznie bardziej skoncentrowany niż liść zalany wodą. Jego spożycie może prowadzić między innymi do zawrotów głowy, kołatania serca i drgawek. Nie należy samodzielnie dodawać olejku do herbaty ani podawać go dzieciom.
Kto nie powinien pić szałwii?
EMA nie zaleca picia szałwii w grupach, dla których brakuje wystarczających danych o bezpieczeństwie lub w których działanie tujonu może być szczególnie ryzykowne. Dotyczy to:
- kobiet w ciąży,
- kobiet karmiących piersią,
- dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia,
- osób z nadwrażliwością na szałwię lub inne składniki preparatu.
Przy padaczce również nie należy rozpoczynać picia szałwii bez konsultacji. Tujon może sprzyjać wystąpieniu drgawek, a ryzyko zależy od dawki i rodzaju preparatu. Ostrożność jest wskazana także przy chorobach przewlekłych, chorobach wątroby lub nerek oraz podczas stałego przyjmowania leków.
Jeśli po spożyciu szałwii pojawią się drgawki, utrata przytomności, silne zawroty głowy lub kołatanie serca, trzeba pilnie skontaktować się z pomocą medyczną. Wysypka, nudności albo inne niepokojące objawy są powodem do przerwania stosowania i konsultacji z lekarzem.
Co zapamiętać o piciu szałwii?
Szałwia jest tradycyjnym lekiem roślinnym, a nie napojem przeznaczonym do całorocznego picia. Przy niestrawności EMA przewiduje do 3 filiżanek dziennie przez najwyżej 2 tygodnie bez konsultacji. Przy nadmiernym poceniu brak poprawy po 6 tygodniach wymaga oceny lekarskiej. W ciąży, podczas karmienia piersią i u osób poniżej 18 lat naparu nie należy stosować, a olejku eterycznego z szałwii nie wolno pić.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
