Na co pomaga herbata z dziurawca? Właściwości i zastosowanie
Herbata z dziurawca najlepiej sprawdza się jako tradycyjne wsparcie trawienia, pracy dróg żółciowych i wątroby. Nie należy jednak traktować jej jak zwykłej, obojętnej herbatki – dziurawiec wpływa na metabolizm wielu leków i może zwiększać wrażliwość skóry na słońce.
Na co pomaga herbata z dziurawca?
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest surowcem leczniczym opisanym między innymi w Farmakopei Polskiej i Europejskiej. W zielu znajdują się liczne związki aktywne, w tym hiperycyna, hiperforyna, flawonoidy, kwasy fenolowe i olejek eteryczny. Ich ilość oraz działanie zależą od sposobu przygotowania produktu.
Wodny napar wykorzystuje się przede wszystkim przy łagodnych dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego. Może działać rozkurczowo na mięśnie gładkie, wspierać wydzielanie żółci i ułatwiać trawienie. Tradycyjnie sięga się po niego przy wzdęciach, uczuciu pełności i niestrawności. Działanie naparu na nastrój jest natomiast znacznie słabsze niż działanie standaryzowanych wyciągów alkoholowych lub suchych ekstraktów.
| Zastosowanie | Mechanizm | Uwagi do skuteczności naparu |
|---|---|---|
| Dolegliwości trawienne | Działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych | Napar jest tradycyjnie stosowany przy wzdęciach i niestrawności |
| Wsparcie pracy wątroby i dróg żółciowych | Możliwe zwiększenie przepływu żółci i wsparcie procesów trawiennych | Nie zastępuje diagnostyki ani leczenia chorób wątroby i dróg żółciowych |
| Nastrój i wyciszenie | Wpływ składników dziurawca na neuroprzekaźnictwo, w tym serotoninę | Napar wodny zawiera mniej hiperycyny i hiperforyny niż wyciągi alkoholowe, dlatego jego działanie jest ograniczone |
Różnica między naparem a ekstraktem ma duże znaczenie. Hiperycyna i hiperforyna lepiej przechodzą do alkoholu lub oleju niż do wody. Z tego powodu nie można przenosić wyników dotyczących standaryzowanych ekstraktów na zwykłą herbatę. Napar z dziurawca nie jest preparatem do leczenia depresji i nie powinien zastępować leków zaleconych przez lekarza.
Jak przygotować i pić napar?
Do przygotowania można użyć saszetki albo suszu. Napar najlepiej parzyć pod przykryciem, ponieważ ogranicza to utratę części lotnych składników. Prosty sposób przygotowania wygląda następująco:
- Wsyp około 1 g suszu lub użyj jednej saszetki.
- Zalej zioło świeżo zagotowaną wodą.
- Przykryj naczynie i pozostaw na 5–15 minut.
- Przecedź napar i wypij świeży, najlepiej zgodnie z informacją na opakowaniu produktu.
Przy dolegliwościach trawiennych napar bywa przyjmowany krótko przed posiłkiem albo po nim. Jeżeli celem jest wyciszenie, część osób wybiera późne popołudnie lub wieczór. Pora picia nie zmienia jednak ryzyka interakcji z lekami.
Dlaczego dziurawiec wchodzi w interakcje z lekami?
To najważniejsze ostrzeżenie dotyczące tej rośliny. Dziurawiec może pobudzać aktywność enzymów wątrobowych z układu cytochromu P450 oraz wpływać na P-glikoproteinę, która uczestniczy w transporcie niektórych leków. W efekcie stężenie leku we krwi może się zmniejszyć, a jego działanie osłabnąć. W innych przypadkach połączenie z lekami wpływającymi na serotoninę może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
Nie łącz naparu, suplementów ani innych preparatów z dziurawcem z lekami bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Dotyczy to w szczególności następujących grup:
- Antykoncepcja hormonalna – dziurawiec może zmniejszać skuteczność tabletek i innych hormonalnych metod antykoncepcji.
- Leki przeciwdepresyjne, w tym SSRI – na przykład sertralina, fluoksetyna, paroksetyna, citalopram i fluwoksamina. Połączenie może nadmiernie wpływać na układ serotoninowy.
- Leki przeciwzakrzepowe – szczególnie warfaryna, której działanie może zostać osłabione.
- Digoksyna i niektóre leki kardiologiczne – możliwa jest zmiana ich stężenia i skuteczności.
- Leki przeciwdrgawkowe – między innymi fenytoina, karbamazepina i fenobarbital.
- Niektóre leki stosowane w zakażeniu HIV, leczeniu nowotworów oraz chorobach układu oddechowego – interakcje mogą mieć poważne konsekwencje.
Lista nie obejmuje wszystkich możliwych połączeń. Jeśli przyjmujesz leki na receptę, także przewlekle lub doraźnie, nie zakładaj, że niewielka ilość naparu jest automatycznie bezpieczna.
Fotouczulenie – na czym polega?
Hiperycyna może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie ultrafioletowe. Zjawisko to nazywa się fotouczuleniem. Połączenie preparatu z dziurawca ze słońcem lub solarium może prowadzić do zaczerwienienia, pieczenia, wysypki, a przy silnej ekspozycji nawet do reakcji przypominającej oparzenie. Ryzyko może być większe u osób o jasnej karnacji.
Podczas stosowania dziurawca ogranicz opalanie i nie korzystaj z solarium. Chroń skórę przed bezpośrednim słońcem, szczególnie przy regularnym piciu naparu lub stosowaniu silniejszych ekstraktów. Jeśli pojawią się niepokojące zmiany skórne, przerwij stosowanie i skonsultuj się ze specjalistą.
Kiedy zrezygnować z dziurawca?
Herbaty z dziurawca nie zaleca się dzieciom i młodzieży poniżej 18. roku życia, kobietom w ciąży i podczas karmienia piersią ani osobom z nadwrażliwością na tę roślinę. Ostrożność jest konieczna także przy chorobach przewlekłych i każdym leczeniu farmakologicznym, zwłaszcza dotyczącym nastroju, krzepnięcia krwi, serca, padaczki, antykoncepcji lub zakażenia HIV.
W praktyce napar może mieć miejsce przy łagodnych problemach trawiennych, ale nie powinien być wybierany wyłącznie na podstawie przekonania, że zioło jest łagodne. Przed rozpoczęciem regularnego stosowania sprawdź wszystkie przyjmowane leki i skonsultuj tę decyzję z lekarzem lub farmaceutą.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
