Herbata z dziurawca – na co pomaga i jakie ma właściwości?

Herbata z dziurawca jest tradycyjnie stosowana przy łagodnych dolegliwościach trawiennych oraz jako napar wspierający odprężenie. Nie działa jednak tak samo jak standaryzowany lek roślinny, a jej naturalne pochodzenie nie eliminuje ryzyka. Dziurawiec może osłabiać działanie wielu leków, wywoływać fotouczulenie i nie powinien być traktowany jako zamiennik terapii.

Czym jest herbata z dziurawca?

Herbata z dziurawca powstaje z suszonego ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum L.). Roślina ma monografię w Farmakopei Polskiej i Europejskiej, ale jej działanie zależy od rodzaju preparatu. Domowy napar wodny zawiera inne ilości i proporcje substancji czynnych niż standaryzowany ekstrakt stosowany w lekach roślinnych.

W zielu znajdują się między innymi hyperycyna, hyperforyna, flawonoidy i kwasy fenolowe. To właśnie różnice w sposobie ekstrakcji sprawiają, że napar nie jest równoważny tabletce ani alkoholowemu wyciągowi z dziurawca.

Na co pomaga herbata z dziurawca?

Najbardziej uzasadnione tradycyjne zastosowanie naparu dotyczy układu pokarmowego. Dziurawiec może działać rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit i dróg żółciowych, a także wspierać procesy trawienne. Określenie „żółciopędne” oznacza pobudzanie wydzielania lub przepływu żółci, jednak przy bólu w prawym podżebrzu, podejrzeniu kamicy albo chorobie wątroby nie należy leczyć się samodzielnie.

Badania nad działaniem przeciwdepresyjnym dotyczą przede wszystkim określonych, standaryzowanych ekstraktów. Nie można przenosić ich wyników bezpośrednio na każdą herbatę z suszu. Przy utrzymującym się obniżonym nastroju, lęku lub objawach depresji nie przerywaj zaleconego leczenia i nie zastępuj go naparem.

Jak przygotować napar z dziurawca?

Przy przygotowywaniu naparu trzymaj się informacji na opakowaniu konkretnego produktu. Typowy sposób parzenia wygląda następująco:

1. Odmierz około 1 g suszu, czyli mniej więcej zawartość jednej saszetki.
2. Zalej ziele świeżo zagotowaną wodą.
3. Przykryj naczynie i pozostaw napar na 5–15 minut.
4. Przecedź płyn i nie zwiększaj ilości suszu w celu uzyskania silniejszego działania.

W materiałach zielarskich napar bywa zalecany 2–3 razy dziennie, ale częstotliwość nie gwarantuje bezpieczeństwa przy jednoczesnym stosowaniu leków. Przy dolegliwościach trawiennych niektórzy piją go krótko przed posiłkiem lub po nim. Ostateczne dawkowanie powinno wynikać z etykiety produktu albo konsultacji z farmaceutą.

Interakcje i przeciwwskazania – kiedy dziurawiec może zaszkodzić?

Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, przed wypiciem naparu skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Dziurawiec pobudza aktywność enzymów układu cytochromu P450 i może wpływać na p-glikoproteinę. W rezultacie niektóre leki są szybciej metabolizowane albo słabiej wchłaniane, przez co ich stężenie i działanie mogą się zmniejszyć. Samodzielne zachowanie odstępu kilku godzin między herbatą a lekiem nie rozwiązuje tego problemu.

Szczególnej ostrożności wymagają między innymi następujące grupy leków:

• Antykoncepcja hormonalna – dziurawiec może zmniejszać jej skuteczność.
• Leki przeciwdepresyjne, w tym SSRI – na przykład citalopram, fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna i sertralina, a także inne środki wpływające na serotoninę.
• Leki przeciwzakrzepowe – szczególnie warfaryna, której działanie może zostać osłabione.
• Leki kardiologiczne – między innymi digoksyna.
• Leki przeciwdrgawkowe i część leków przeciwwirusowych – w tym fenytoina, karbamazepina oraz wybrane leki stosowane w zakażeniu HIV.
• Niektóre leki przeciwmigrenowe – tryptany mogą nasilać ryzyko działań serotoninergicznych.

Łączenie dziurawca z lekami wpływającymi na serotoninę może prowadzić do poważnych objawów, takich jak pobudzenie, drżenia, nasilona potliwość, biegunka, przyspieszone bicie serca lub zaburzenia świadomości. W razie ich wystąpienia potrzebna jest pilna pomoc medyczna.

Fotouczulenie po dziurawcu

Hyperycyna może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie ultrafioletowe. Zjawisko to nazywa się fotouczuleniem lub fototoksycznością. Połączenie substancji obecnych w zielu ze słońcem albo promieniowaniem w solarium może wywołać zaczerwienienie, pieczenie, wysypkę, a nawet reakcję przypominającą oparzenie.

Podczas stosowania dziurawca ogranicz bezpośrednią ekspozycję na słońce i zrezygnuj z solarium. Ryzyko zależy między innymi od rodzaju preparatu, ilości przyjmowanego surowca i indywidualnej wrażliwości skóry.

Nie zaleca się stosowania naparu u dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży oraz kobiet karmiących piersią. Przeciwwskazaniem może być także nadwrażliwość na ziele. Ostrożność jest potrzebna również wtedy, gdy występują choroby przewlekłe lub planowane jest leczenie wymagające stałego przyjmowania leków.

O czym pamiętać przed wypiciem naparu?

Herbata z dziurawca może łagodnie wspierać trawienie, ale jej wpływ na nastrój nie jest równoważny działaniu leku przeciwdepresyjnego. Największym problemem pozostają interakcje z lekami i fotouczulenie. Jeśli leczysz się przewlekle, masz obniżony nastrój albo dolegliwości trawienne nie mijają, skonsultuj stosowanie dziurawca z lekarzem i poinformuj go o każdym używanym preparacie ziołowym.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.