Czy kawa zbożowa jest zdrowa? Właściwości i wpływ na organizm
Tak, kawa zbożowa jest na ogół zdrowym, bezkofeinowym zamiennikiem kawy naturalnej. Jej wartość zależy jednak od składu konkretnego produktu. Trzeba sprawdzić, czy zawiera cukier, gluten oraz dodatki smakowe, a przy cukrzycy uwzględnić ilość węglowodanów.
Dlaczego kawa zbożowa może być dobrym wyborem?
Kawa zbożowa powstaje z prażonych zbóż, najczęściej jęczmienia, żyta lub orkiszu. W wielu mieszankach znajduje się także cykoria, czasem burak cukrowy. Nie jest więc kawą w ścisłym znaczeniu, ponieważ nie zawiera ziaren kawowca ani naturalnej kofeiny.
Jej zaletą jest łagodniejszy charakter. Osoby wrażliwe na kofeinę mogą pić ją także później w ciągu dnia, a brak tego składnika sprawia, że napój nie wywołuje typowego pobudzenia i zwykle nie podnosi ciśnienia w sposób charakterystyczny dla kawy naturalnej. Nie oznacza to jednak, że każda mieszanka będzie odpowiednia dla każdej osoby.
Najważniejsze korzyści wynikające ze składu kawy zbożowej to:
- Inulina z cykorii – rozpuszczalny błonnik o działaniu prebiotycznym, który stanowi pożywkę dla części bakterii jelitowych i może wspierać pracę przewodu pokarmowego.
- Błonnik pokarmowy – pomaga urozmaicić dietę i może korzystnie wpływać na perystaltykę jelit.
- Brak kofeiny – ważny dla osób ograniczających substancje pobudzające, w tym osób z nadciśnieniem, a także dla dzieci, jeśli napój jest podawany zgodnie z zaleceniami dotyczącymi ich żywienia.
- Śladowe ilości składników mineralnych – w napoju mogą występować między innymi potas, magnez, fosfor czy żelazo, ale nie należy traktować jednej filiżanki jako istotnego źródła tych składników.
Obecność inuliny nie jest regułą. Zależy od tego, czy producent użył cykorii i w jakiej ilości. U części osób większa porcja tego składnika może powodować wzdęcia lub przelewanie w jelitach, dlatego wrażliwy przewód pokarmowy lepiej przyzwyczajać do niej stopniowo.
Kawa zbożowa a kawa naturalna – najważniejsze różnice
Oba napoje mogą pasować do zdrowej diety, ale pełnią inną funkcję. Kawa naturalna dostarcza kofeiny i ma zwykle bardzo mało kalorii, jeśli pije się ją bez dodatków. Kawa zbożowa nie pobudza kofeiną, lecz dostarcza niewielkiej ilości węglowodanów pochodzących ze składników roślinnych.
| Cecha | Kawa zbożowa | Kawa naturalna |
|---|---|---|
| Kofeina | Naturalnie jej nie zawiera, o ile produkt nie jest mieszanką z dodatkiem kawy. | Zawiera kofeinę, a jej ilość zależy od gatunku, porcji i sposobu przygotowania. |
| Wpływ na ciśnienie | Brak kofeiny oznacza brak typowego krótkotrwałego działania pobudzającego na ciśnienie. | Kofeina może przejściowo zwiększać ciśnienie, szczególnie u osób wrażliwych. |
| Wpływ na przewód pokarmowy | Może dostarczać błonnika i inuliny, ale u części osób cykoria powoduje wzdęcia. | U niektórych osób nasila zgagę, refluks lub dyskomfort żołądkowy. |
| Kaloryczność | Sam napar zwykle dostarcza niewielkiej ilości energii, ale zależy to od produktu i dodatków. | Bez cukru i mleka jest zazwyczaj bardzo niskokaloryczna. |
Kto powinien uważać na kawę zbożową?
Najważniejszym ograniczeniem jest gluten. Klasyczne mieszanki zawierające jęczmień, żyto lub pszenicę nie są przeznaczone dla osób z celiakią. Przy tej chorobie trzeba wybierać produkt wyraźnie oznaczony jako bezglutenowy i sprawdzać informacje o możliwym zanieczyszczeniu krzyżowym. Sama nazwa „kawa zbożowa” nie oznacza, że napój jest bezglutenowy.
Ostrożność jest potrzebna także przy cukrzycy. Nie ma jednego indeksu glikemicznego wspólnego dla wszystkich kaw zbożowych. Znaczenie mają rodzaj zbóż, stopień rozdrobnienia, sposób prażenia oraz dodatki. Czysta mieszanka bez cukru może być innym wyborem niż napój smakowy zawierający cukier, syrop lub maltodekstrynę. Osoba z cukrzycą powinna sprawdzić tabelę wartości odżywczej, zwłaszcza ilość węglowodanów i cukrów w porcji, a także uwzględnić napój w całym jadłospisie.
Warto też zwrócić uwagę na akryloamid. Powstaje on podczas prażenia produktów zawierających węglowodany, dlatego może występować zarówno w kawie naturalnej, jak i w napojach zbożowych. Nie jest to powód do rezygnacji z okazjonalnej filiżanki. Znaczenie ma całkowite, regularne narażenie z różnych produktów oraz umiarkowane spożycie. Sam fakt obecności akryloamidu nie oznacza, że napój jest niebezpieczny.
W praktyce większym problemem niż sam napar bywają dodatki. Mieszanki smakowe mogą zawierać cukier, aromaty lub składniki zwiększające kaloryczność. Napój przygotowany na mleku, z cukrem albo syropem będzie miał zupełnie inny profil energetyczny niż czysta kawa zbożowa zalana wodą.
Najzdrowszy wybór nie wynika z samej nazwy produktu, lecz z jego składu i wielkości porcji.
Jak włączyć ją do diety?
Przy wyborze i przygotowaniu kawy zbożowej pomagają trzy proste zasady:
- Sprawdź skład – wybieraj produkty bez cukru i syropów, a przy celiakii wyłącznie warianty certyfikowane jako bezglutenowe.
- Dopasuj sposób przygotowania – kawę rozpuszczalną wystarczy zalać wodą lub mlekiem, saszetkę zaparzyć jak herbatę, a wersję do gotowania przygotować zgodnie z instrukcją na opakowaniu.
- Urozmaicaj smak bez nadmiaru cukru – dobrze pasują cynamon, kardamon, wanilia, mleko lub niesłodzony napój roślinny. Gdy używasz kawy w diecie cukrzycowej, nie dodawaj miodu ani syropu bez uwzględnienia ich węglowodanów.
Kawa zbożowa może więc być wartościowym napojem dla osób, które chcą ograniczyć kofeinę, źle tolerują kawę naturalną albo szukają łagodniejszej alternatywy. Najlepiej wybierać prosty skład, kontrolować dodatki i dopasować produkt do własnej tolerancji glutenu oraz potrzeb metabolicznych.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku celiakii, cukrzycy, nasilonych dolegliwości trawiennych lub innych chorób przewlekłych sposób żywienia warto skonsultować ze specjalistą.
