Czy herbata z cytryną jest zdrowa?
Tak, herbata z cytryną jest bezpieczna dla większości zdrowych osób. Obawy dotyczące cytrynianu glinu wynikają z prawdziwego zjawiska chemicznego, ale jego znaczenie dla codziennego picia naparu zostało mocno wyolbrzymione. Najważniejsza zasada jest prosta: cytrynę dodaj dopiero po wyjęciu fusów albo torebki z filiżanki.
Skąd wziął się mit o cytrynianie glinu?
Herbaciane liście pobierają z gleby niewielkie ilości glinu. Ten pierwiastek występuje naturalnie także w wielu innych produktach, między innymi w zbożach, warzywach, kakao i kawie. Sama jego obecność w żywności nie oznacza zagrożenia.
W kwaśnym środowisku kwas cytrynowy z cytryny może reagować ze związkami glinu znajdującymi się w fusach. Powstaje wtedy cytrynian glinu, który jest lepiej rozpuszczalny w wodzie i łatwiej przyswajalny niż nierozpuszczalne związki tego pierwiastka. Nie oznacza to jednak, że filiżanka herbaty staje się toksyczna.
Z badań opisanych przez toksykologa dr. hab. Pawła Strucińskiego, związanego z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego-Państwowym Zakładem Higieny, wynika, że przyswajalność cytrynianu glinu z przewodu pokarmowego nadal wynosi tylko kilka procent. Wchłonięty glin jest w dużej mierze wydalany przez nerki. Glin nie jest potrzebny organizmowi do prawidłowego funkcjonowania, dlatego ciało usuwa go zamiast aktywnie wykorzystywać.
„Ziarnko prawdy” w micie dotyczy samej reakcji chemicznej, nie realnego zagrożenia dla osób pijących herbatę z cytryną w zwyczajnych ilościach.
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ustalił dla glinu tolerowane tygodniowe pobranie na poziomie 1 mg na kilogram masy ciała. Pojedyncza filiżanka naparu nie dostarcza dawki, która uzasadniałaby rezygnację z tego napoju. Większe ryzyko nadmiernej ekspozycji dotyczy przede wszystkim specyficznych sytuacji, takich jak długotrwały kontakt zawodowy z pyłem lub związkami glinu, a nie zwykłego picia herbaty.
Jak prawidłowo przygotować herbatę z cytryną?
Technika przygotowania napoju ogranicza kontakt kwasu cytrynowego z glinem pozostającym w fusach. Nie trzeba rezygnować z cytryny ani specjalnie zmieniać codziennych przyzwyczajeń. Wystarczy zachować właściwą kolejność:
- Zaparz herbatę zgodnie z zaleceniami dla danego rodzaju. Zwykle temperatura wynosi około 75–95°C, zależnie od tego, czy przygotowujesz herbatę zieloną, białą czy czarną.
- Po zakończeniu parzenia wyjmij torebkę, sitko lub usuń fusy z filiżanki.
- Poczekaj, aż napar lekko ostygnie, i dopiero wtedy dodaj plasterek cytryny albo sok.
Tak przygotowany napój zachowuje więcej witaminy C niż herbata z cytryną dodaną do wrzątku. Wysoka temperatura przyspiesza rozkład kwasu askorbinowego, dlatego lekko przestudzony napar jest lepszym wyborem także pod względem smaku.
| Krok | Zalecenie | Czego unikać |
|---|---|---|
| Parzenie | Dobierz temperaturę do rodzaju herbaty i czasu wskazanego przez producenta. | Nie zalewaj delikatnych herbat wrzątkiem, jeśli wymaga ona niższej temperatury. |
| Usuwanie fusów | Wyjmij torebkę lub sitko przed dodaniem cytryny. | Nie wlewaj soku do naczynia, w którym nadal znajdują się fusy. |
| Dodawanie cytryny | Dodaj ją do lekko ostudzonego, klarownego naparu. | Nie dodawaj cytryny od razu do bardzo gorącej herbaty. |
Korzyści i ograniczenia herbaty z cytryną
Herbata dostarcza polifenoli, a cytryna wnosi przede wszystkim kwas cytrynowy i witaminę C. Kwasowość może też poprawiać stabilność oraz przyswajalność części polifenoli, zwłaszcza katechin obecnych w herbacie zielonej. Nie oznacza to leczenia chorób, ale napój może być wartościowym elementem urozmaiconej diety.
Najważniejsze korzyści tego połączenia to:
- uzupełnienie diety o niewielką ilość witaminy C,
- dostarczenie polifenoli i innych związków o działaniu antyoksydacyjnym,
- nawodnienie, szczególnie gdy napój zastępuje słodzone produkty,
- ułatwienie picia herbaty osobom, które preferują kwaśniejszy, świeży smak.
Cytryna nie służy jednak każdemu. Kwasowość napoju może nasilać dolegliwości u osób z wrażliwym przewodem pokarmowym. Ostrożność powinny zachować także osoby z problemami stomatologicznymi, ponieważ częsty kontakt kwasów ze szkliwem sprzyja jego erozji. Najlepiej nie sączyć kwaśnej herbaty przez długi czas, a po wypiciu można przepłukać usta wodą.
Ograniczenie ilości lub konsultacja z lekarzem może być potrzebna w przypadku:
- refluksu, zgagi, nadkwasoty lub innych przewlekłych dolegliwości żołądkowych,
- nadwrażliwości zębów, erozji szkliwa albo częstych problemów stomatologicznych,
- chorób nerek lub zaleceń dotyczących ograniczenia określonych napojów,
- przyjmowania leków, przy których lekarz zalecił ostrożność z kofeiną lub kwaśnymi napojami.
Nie ma potrzeby przypisywać herbacie z cytryną właściwości leczniczych ani pić jej w dużych ilościach. Znaczenie ma cała dieta, indywidualna tolerancja oraz sposób przygotowania naparu.
Czy warto pić herbatę z cytryną?
Nie ma powodów, by zdrowa osoba rezygnowała z tego napoju z obawy przed cytrynianem glinu. Umiarkowane ilości, dobrej jakości susz oraz kolejność „parzenie, usunięcie fusów, dodanie cytryny” pozwalają cieszyć się smakiem bez istotnego ryzyka. Jeśli napój wywołuje zgagę lub podrażnia zęby, ogranicz go albo zrezygnuj z dodatku cytryny.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani dietetykiem. W przypadku przewlekłych chorób przewodu pokarmowego, nerek lub wątpliwości dotyczących interakcji z lekami skonsultuj sposób żywienia ze specjalistą.
