Olej z wiesiołka – co zawiera i jakie ma właściwości?

Olej z wiesiołka to przede wszystkim źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-6. Zawiera głównie kwas linolowy (LA) oraz kwas gamma-linolenowy (GLA), a jego działanie wynika przede wszystkim z ich udziału w budowie błon komórkowych i syntezie lipidowych mediatorów stanu zapalnego. Produkt otrzymuje się najczęściej przez tłoczenie na zimno nasion wiesiołka dwuletniego (Oenothera biennis) lub dziwnego (Oenothera paradoxa). Nie jest jednak lekiem na wszystkie dolegliwości przypisywane mu w reklamach.

Co zawiera olej z wiesiołka?

Najważniejszą część składu stanowią wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Ich dokładna ilość zależy od gatunku rośliny, warunków uprawy, sposobu tłoczenia i przechowywania, dlatego wartości podawane na etykietach mogą się nieco różnić.

LA jest ilościowo najważniejszym kwasem oleju z wiesiołka. Organizm nie potrafi wytwarzać go samodzielnie, dlatego musi być dostarczany z dietą. Bierze udział między innymi w tworzeniu lipidów budujących barierę naskórkową.

GLA występuje w mniejszej ilości, ale to właśnie jemu przypisuje się dużą część potencjalnego działania biologicznego preparatu. W nasionach znajdują się też witamina E, fitosterole oraz niewielkie ilości składników mineralnych, takich jak magnez, cynk, selen i wapń. Ich zawartość w gotowym oleju nie powinna jednak być utożsamiana z wartościami typowymi dla całych nasion, ponieważ olej jest przede wszystkim frakcją tłuszczową.

Jak GLA wpływa na organizm?

GLA może być przekształcany do kwasu dihomo-gamma-linolenowego, który uczestniczy w powstawaniu wybranych prostaglandyn. Są to miejscowe mediatory regulujące między innymi reakcje zapalne, napięcie naczyń i aktywność płytek krwi. Ten mechanizm wyjaśnia, dlaczego olej z wiesiołka jest badany jako źródło wsparcia w niektórych chorobach zapalnych.

Nie oznacza to jednak, że każda dolegliwość związana ze stanem zapalnym ustąpi po suplementacji. Wyniki badań zależą od dawki, czasu stosowania, rodzaju preparatu i charakterystyki pacjentów. W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów część analiz wskazuje na możliwe zmniejszenie bólu, porannej sztywności i tkliwości stawów po dłuższym stosowaniu preparatów zawierających GLA. Jest to jednak wsparcie leczenia, a nie zamiennik leków modyfikujących przebieg choroby.

Podobnie umiarkowane dane dotyczą neuropatii cukrzycowej. Niektóre badania sugerują złagodzenie objawów, ale suplementacji nie należy rozpoczynać bez uwzględnienia kontroli cukrzycy i leczenia zaleconego przez lekarza.

Olej bywa stosowany także przy PMS, bolesności piersi oraz objawach menopauzy. W tych wskazaniach dowody są mniej jednoznaczne. Możliwe korzyści obserwowane w części badań nie pozwalają uznać preparatu za pewną metodę leczenia ani przewidywać efektu u każdej osoby. Sprzeczne są także wyniki dotyczące wpływu oleju z wiesiołka na cholesterol i trójglicerydy, dlatego nie powinien zastępować diety, aktywności fizycznej ani leczenia zaburzeń lipidowych.

Olej z wiesiołka na skórę

Kwas linolowy jest składnikiem lipidów obecnych w warstwie rogowej naskórka. Wspiera prawidłowe działanie bariery hydrolipidowej, która ogranicza utratę wody i chroni skórę przed czynnikami zewnętrznymi. Z tego powodu olej z wiesiołka może być pomocny w pielęgnacji skóry suchej, szorstkiej i podatnej na podrażnienia.

Stosowany zewnętrznie może natłuszczać skórę i zmniejszać uczucie ściągnięcia. Trzeba jednak odróżnić działanie pielęgnacyjne od leczenia chorób. Aktualne dane nie potwierdzają wystarczająco skuteczności doustnego oleju z wiesiołka w terapii atopowego zapalenia skóry ani łuszczycy. Kosmetyk z tym składnikiem może uzupełniać pielęgnację, ale nie zastępuje leczenia dermatologicznego.

W pielęgnacji można używać oleju przeznaczonego do stosowania na skórę albo kosmetyku, który go zawiera. Olej spożywczy i preparat kosmetyczny nie zawsze mają takie samo przeznaczenie, dlatego trzeba sprawdzić oznaczenie produktu. Nierafinowany olej tłoczony na zimno powinien być chroniony przed światłem, szczelnie zamknięty i przechowywany zgodnie z instrukcją, często w lodówce.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Olej z wiesiołka jest zwykle dobrze tolerowany, ale doustna suplementacja może powodować nudności, luźne stolce lub inne łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Szczególną ostrożność należy zachować w następujących sytuacjach:

• Przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych lub przeciwpłytkowych może wymagać konsultacji, ponieważ GLA może wpływać na agregację płytek i zwiększać ryzyko krwawienia.
• Zaburzenia krzepnięcia są wskazaniem do rozmowy z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.
• W ciąży nie ma wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo doustnego stosowania oleju, dlatego nie należy przyjmować go na własną rękę.
• Osoby z padaczką, planowanym zabiegiem lub przewlekłym leczeniem powinny ustalić z lekarzem, czy preparat nie koliduje z ich terapią.

Wybór między płynnym olejem a kapsułkami zależy głównie od wygody i kontroli dawki. Kapsułki ułatwiają regularne przyjmowanie, natomiast przy zakupie warto sprawdzić, ile faktycznie zawierają LA i GLA, a nie tylko całkowitą ilość oleju. Nie należy kopiować dawek z innych preparatów, ponieważ ich stężenia mogą się różnić.

Olej z wiesiołka jest wartościowym źródłem kwasów omega-6, szczególnie LA i GLA, ale jego właściwości nie powinny być przedstawiane jako pewne leczenie chorób. Najlepiej traktować go jako element pielęgnacji lub uzupełnienie postępowania ustalonego ze specjalistą, gdy istnieją ku temu konkretne wskazania.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.