Jak przygotować patelnię żeliwną do pierwszego użycia?

Patelnię żeliwną przed pierwszym użyciem należy umyć zgodnie z instrukcją producenta, dokładnie osuszyć, pokryć bardzo cienką warstwą oleju i wygrzać w piekarniku. Ten proces, nazywany sezonowaniem, chroni surowe żeliwo przed rdzą i stopniowo tworzy powłokę ograniczającą przywieranie.

Co przygotować przed sezonowaniem?

Najpierw sprawdź, z jakim naczyniem masz do czynienia. Sezonowania wymagają patelnie z surowego żeliwa. Patelni żeliwnej emaliowanej nie należy poddawać temu procesowi, ponieważ jej powierzchnię chroni emalia.

Do przygotowania surowej patelni potrzebujesz:

• ciepłej wody i miękkiej gąbki lub szczotki
• ręcznika papierowego albo czystej ściereczki
• oleju o wysokim punkcie dymienia, na przykład oleju rzepakowego
• piekarnika z rusztem i blachy, która przechwyci ewentualne krople tłuszczu

Przy pierwszym myciu postępuj ostrożnie. Jeśli producent zaleca usunięcie fabrycznej warstwy technicznej, użyj minimalnej ilości łagodnego detergentu, a następnie dokładnie spłucz patelnię. Gdy instrukcja producenta tego nie wymaga, wystarczy ciepła woda. Nie szoruj powierzchni agresywnymi środkami.

Jak przygotować patelnię żeliwną krok po kroku?

1. Umyj patelnię. Usuń kurz, pozostałości produkcyjne i ewentualną warstwę techniczną. Nie zostawiaj jej długo w wodzie.
2. Osusz ją natychmiast. Wytrzyj naczynie, a następnie postaw je na kilka minut na małym ogniu. Ciepło odparuje wilgoć z powierzchni i zagłębień. Przed olejowaniem patelnia musi być całkowicie sucha.
3. Nałóż cienką warstwę oleju. Rozprowadź olej rzepakowy po wewnętrznej i zewnętrznej stronie naczynia, także na rancie. Następnie wytrzyj powierzchnię do sucha ręcznikiem papierowym. Ma pozostać jedynie bardzo cienki film tłuszczu, a nie widoczna, mokra warstwa.
4. Wygrzej patelnię. Włóż ją do piekarnika rozgrzanego do około 200°C, najlepiej dnem do góry, i pozostaw na około 60 minut. Blachę umieść poziom niżej, aby złapała ewentualny nadmiar oleju.
5. Studź naczynie w piekarniku. Po zakończeniu grzania wyłącz urządzenie i pozostaw patelnię w środku do całkowitego ostygnięcia. Powolne chłodzenie ogranicza ryzyko uszkodzeń.
6. Powtórz cykl. Jedna warstwa wystarczy, aby rozpocząć użytkowanie, ale kilka cienkich cykli olejowania i wygrzewania stopniowo wzmacnia powłokę. Sezonowanie nie jest jednorazowym zabiegiem, lecz procesem, który rozwija się podczas kolejnych użyć.

Uwaga na dym i temperaturę. Olej może zacząć dymić, dlatego włącz okap i zapewnij dobrą wentylację. Przed włożeniem patelni do piekarnika sprawdź, czy rączka jest żeliwna lub przystosowana do takiej temperatury. Drewniany albo element z tworzywa może ulec uszkodzeniu.

Jak dbać o patelnię po każdym użyciu?

Po gotowaniu pozwól patelni ostygnąć, usuń resztki jedzenia i umyj ją ciepłą wodą. Nie wlewaj zimnej wody na rozgrzane żeliwo. Taki szok termiczny może doprowadzić do pęknięcia naczynia lub jego odkształcenia.

Po myciu zawsze wykonaj pełną, krótką rutynę pielęgnacyjną:

• nie mocz patelni i nie zostawiaj w niej resztek jedzenia
• nie myj jej w zmywarce
• osusz ją ręcznikiem, a potem obowiązkowo dosusz na małym ogniu
• po wysuszeniu rozprowadź bardzo cienką warstwę oleju
• przechowuj ją w suchym miejscu, zapewniając dostęp powietrza

Detergentu używaj tylko wtedy, gdy jest potrzebny do usunięcia tłustych lub przypalonych zanieczyszczeń, i w niewielkiej ilości. Po takim myciu patelnia wymaga szczególnie dokładnego wysuszenia oraz lekkiego natłuszczenia.

Co zrobić, gdy pojawi się rdza lub przywieranie?

Rdza zwykle oznacza, że patelnia miała zbyt długi kontakt z wilgocią albo nie została natłuszczona po myciu. Zardzewiałe miejsce wyszoruj do usunięcia nalotu, umyj patelnię, dokładnie wysusz ją na ogniu i przeprowadź ponowne sezonowanie. Przy większym ognisku korozji może być potrzebne kilka cykli.

Gdy jedzenie przywiera, przyczyną jest najczęściej zbyt cienka lub osłabiona warstwa ochronna, zbyt mała ilość tłuszczu podczas smażenia albo niedostateczne rozgrzanie naczynia. Oczyść patelnię, nałóż cienką warstwę oleju i powtórz wygrzewanie. Z czasem, przy regularnym użytkowaniu i właściwym suszeniu, powierzchnia zwykle poprawia swoje właściwości.

Najważniejsze zasady są proste: cienka warstwa oleju, całkowicie suche żeliwo i brak gwałtownych zmian temperatury. Dzięki nim patelnia będzie stopniowo zyskiwać trwalszą powłokę i ochronę przed korozją.